دیوار تاریخی شهر جرجان در راه ثبت یونسکو است


به گزارش خبرگزاری فارس گرگان، قدمت گرگان (دیوار تاریخی جرجان) که در کتب تاریخی دیوار اسکندر یا دیوار سرخ نیز خوانده می شود، تقریباً به اندازه دیوار بزرگ چین است. به طول ۲۰۰ کیلومتر و ساخته شده در سال ۱۳۸۶ به ثبت ملی رسیده است.

این دیوار در بین اهالی محل به مرسرخ نیز معروف است و دلیل آن استفاده از آجر قرمز در قسمت مرکزی دیوار است. به گفته کارشناسان، این دیوار مانند دیوار چین برای دفاع از مرزهای این کشور و مبارزه با نفوذ دشمنان ساخته شده است.

از آنجایی که این دیوار در راه ثبت جهانی شدن است و بودجه ای برای مرمت آن در نظر گرفته شده است، خبرنگار خبرگزاری فارس با حمید عمرانی رکاوندی مدیر پایگاه دیوار تاریخی جرجان گفت و گو کرد که می خوانیم. با یکدیگر.

فارس: ابتدا تاریخچه دیوار تاریخی جرجان را بگویید.

ساخت و ساز رکاوندی: دیوار تاریخی جرجان که در کتب تاریخی به نام‌های دیوار اسکندر، سد فیروز، سد انوشیروان، قزل آلان (مار سرخ در زبان ترکمنی) شناخته می‌شود، ۲۰۰ کیلومتر طول دارد و از دریای خزر تا جنگل گلستان امتداد دارد.

در امتداد این دیوار ۳۶ قلعه و سه برج دیده بانی به اشکال مربع و مستطیل ساخته شده است.

بسیاری از باستان شناسان این دیوار را توسط مادها، اشکانیان و دیگر پادشاهان در آن دوره ساخته اند. اما آزمایش‌هایی که روی آجر، خاک و زغال‌های باقی‌مانده در داخل و خارج زمین در کنار کوره‌ها انجام شد، مشخص کرد که این دیوار متعلق به اواخر دوره ساسانی و قرن پنجم و ششم میلادی است.

بر اساس تحقیقات انجام شده، دیوار چین بلندترین دیوار جهان از قرن شانزدهم میلادی تاکنون بوده است، بنابراین دیوار تاریخی جرجان نه تنها در ایران بلکه در کل جهان یک شاهکار و معماری خاص است. در حال حاضر پس از دیوار چین و دیوار برلین سومین دیوار بزرگ جهان است.

فارس: مزایای این دیوار نسبت به دیگر دیوارهای بزرگ دنیا چیست؟

ساخت و ساز رکاوندی: دیوار بزرگ جرجان و تأسیسات وابسته به آن از مهم ترین استحکامات دفاعی به شمار می روند که از دریای خزر و از سراسر قفقاز که در آن زمان بخشی از ایران بود تا مجاورت روستا امتداد یافته است. زاو در منتهی الیه شرق گلستان و علاوه بر سد دفاعی دارای سیستم می باشد. این یک سیستم هیدرولیک پیچیده است و یک سیستم هیدرولیک مهم نه تنها در خاورمیانه بلکه در جهان است.

در ضلع جنوبی دیوار دفاعی جرجان، ترانشه هایی به عمق ۲ متر برای پذیرایی کوره ها به ابعاد ۸.۵ و ۸.۶ متر و از شرق به غرب یا از شمال به جنوب در داخل زمین ساخته شده و در برابر باد ساخته شده است.

سینی های نگهداری خاک رس تولید شده در این ترانشه ها در ۱۱ ردیف به فاصله حدود ۱۰-۱۵ سانتی متر از یکدیگر ساخته می شوند تا جریان هوا، گرما و حرارت حاصل از مواد در حال سوختن از داخل کوره عبور کند.

همچنین در پشت این دیوار بزرگ تاریخی حدود ۳۶ تا ۳۸ قلعه به وسعت ۵ تا ۱۰ هکتار یافت شده که برای دفاع از منطقه ساخته شده و معماری آن در نوع خود خاص است. بزرگ ترین خندقی که در این منطقه یافت شده است ۳۳۰ هکتار وسعت دارد و در چهار گوشه آن برج های دیده بانی وجود دارد که در فواصل زمانی معین به دیوارهای قلعه متصل می شوند.

فارس: به نظر شما چه عواملی باعث شد این دیوار بزرگ تاریخی ساخته شود؟

ساخت و ساز رکاوندی: با توجه به اینکه سبک زندگی اقوام مهاجم در آن زمان قبیله ای بوده و هدف آنها سکونت در سرزمین های خاص بوده است، احتمالاً این دیوار برای جلوگیری از هجوم مرزهای شمالی ایران که دارای زمین های بکر و حاصلخیز بوده ساخته شده است. این دیوار نیز در سوی دیگر قفقاز برای مبارزه با امپراتور روم شرقی از یک سو و هون ها و دیگر قبایل شمالی از سوی دیگر ساخته شد.

فارس: چگونگی کشف این دیوار بزرگ تاریخی و انجام چه فعالیت هایی بر روی آن را توضیح دهید؟

ساخت و ساز رکاوندی: ۸۵ سال پیش اشمیت باستان شناس آمریکایی در بررسی هوایی دشت گرگان متوجه خطوط مارپیچ قرمز رنگ در زمین های این منطقه شد که هرگز فکر نمی کرد مهم ترین اشیای تاریخی جهان باشند.

رنگ قرمز آجرها به دلیل نوع خاک و وجود آهن در این خاکهاست و ابعاد آنها نشان از قدمت این آجرها در حدود ۶۰۰ سال دارد.

فارس: وضعیت فعلی این دیوار را توضیح دهید؟

ساخت و ساز رکاوندی: متأسفانه در سال های ۱۳۱۰ تا ۱۳۴۰ قسمت زیادی از این دیوار تخریب و ناپدید شد. بنا به شواهد ساکنان آن زمان، این دیوار ۳ متر ارتفاع داشته و افرادی که نمی‌دانستند این بنای تاریخی بزرگ است، از روی آن رفته و آجرهای آن را از داخل جدا کرده تا بفروشند. دیوار برخی از این سنگ ها در ساخت خانه های همان مناطق نیز استفاده می شد که خوشبختانه شواهدی در این مورد وجود دارد.

شاید این دیوار مانند دیوار چین عینیت کالبدی نداشته باشد و گردشگران را به خود جذب نکند زیرا قسمت اعظم دیوار در داخل کشور قرار دارد، اما آثار و شواهد این دیوار حکایت از یک اثر تاریخی قابل توجه و بزرگ در قرن پنجم و ششم دارد. قرن ها پس از میلاد و در عصر ساسانیان.

در حال حاضر قسمت شرقی منتهی الیه شرقی شهر کلاله نسبت به قسمت غربی اطراف دریای خزر آسیب کمتری دیده است و قرار است مرمت و مرمت این قسمت آغازی بر احیای این دیوار بزرگ تاریخی باشد.

به نظر می رسد دیوار تمیشاه بخشی از این دیوار بزرگ تاریخی است و باستان شناسان در حال بررسی و تحقیق در مورد ارتباط این دو دیوار هستند.

در آن زمان سطح آب دریای خزر کمتر از اکنون بوده است و به احتمال زیاد این دیوار به دیوار تمیشاه متصل بوده که به دلیل بالا آمدن سطح دریا به زیر آب رفته است و قطعاً قسمت زیادی از ویران و نابود شده است.

فارس: از چه زمانی تحقیقات جدی روی این دیوار انجام شده است؟

ساخت و ساز رکاوندی: می توان گفت این اثر بزرگ تاریخی تا دهه ۷۰ تقریبا ناشناخته بود و به یاد دارم زمانی که در دانشگاه تهران درس می خواندم در دروس دانشگاه از این دیوار بزرگ تاریخی جرجان خبری نبود. این اثر با کمک میراث فرهنگی و کارشناسان مربوطه در این دهه شهرت بیشتری یافت و در سال ۱۳۵۷ این اثر بزرگ تاریخی کشورمان در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسید.

پس از ثبت ملی در دهه ۱۳۵۹، پایه دیوار تاریخی جرجان راه اندازی و ایجاد شد و از سال ۱۳۵۹ تا ۱۳۶۳ کاوش هایی بر روی این دیوار انجام شد.

در سال ۱۳۸۳ همزمان با برگزاری همایش باستان شناسان شمال شرق کشور در گرگان، این همایش با حضور محققان و باستان شناسان داخلی و خارجی برگزار شد و باستان شناسی ایران بر اساس دیوار تاریخی جرجان شکل گرفت و انجام شد. تحقیقات و تحقیقات خوب در این منطقه به مدت پنج سال.

در آن زمان کتاب ۷۰۰ صفحه ای «امپراتوری ساسانی در دشت گرگان» بر اساس تحقیقات رشته های مختلف و از زوایای مختلف این دیوار نوشته شد.

در کنار این فعالیت ها، همزمان با برگزاری همایش ها و نشست های مختلف، طرح های تحقیقاتی حفاظت و مرمت این دیوار بزرگ تاریخی نیز انجام شد.

از سال ۱۳۷۲ تا ۱۳۷۴ بررسی و بررسی در کوره ها، قلعه ها، کانال ها، سدها، بخشی از دیوار تمیشاه و … انجام شده است.

فارس: در حال حاضر چه اقداماتی برای مرمت و احیای این اثر عظیم تاریخی نیاز است و چه اعتباراتی برای این امر اختصاص یافته است؟

ساخت و ساز رکاوندی: با استاندار گلستان و اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری، ثبت جهانی آن در یونسکو به پایان رسید و شهریور سال گذشته پرونده این دیوار تاریخی به دبیرخانه یونسکو ارسال شد و دبیرخانه یونسکو ابراز نگرانی کرد. نظر مثبت در ماه فوریه و در حال حاضر در انتظار جلسه. ما منتظر هستیم. در حال حاضر وزارت میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری ایران چهار پرونده دیوار تاریخی جرجان، پارچه تاریخی ماسوله، تپه حکمتانه و عیسیاب بادی را در اختیار دارد و باید دید این وزارتخانه کدام پرونده را برای ثبت جهانی یونسکو انتخاب می کند.

این بنای تاریخی برای ثبت جهانی نیازی به کاوش های جدید ندارد و کاوش های سال قبل پاسخگوی سوالات یونسکو بوده و تنها باید اقداماتی مانند فنس کشی، نصب تابلوهای راهنما، مستندسازی انجام شود.

در حال حاضر مبلغ اولیه ۳۰ میلیارد ریال برای مرمت، مرمت و حفاظت از دیوار تاریخی جرجان در چهار منطقه شهر کلاله به نام های گوربور، یثاقلیق، قره دیب و ساری سو اختصاص یافته است و امیدواریم بتوانیم این کار را ادامه دهیم. حفاظت. منابع ملی و استانی باید به این اثر تاریخی اختصاص یابد.

فارس: به نظر شما آیا ساخت پایگاهی برای حفاظت و مرمت این دیوار بزرگ تاریخی ضروری است و تاکنون چه اقداماتی انجام شده است.

ساخت و ساز رکاوندی: به دلیل طول این دیوار بزرگ تاریخی، احداث چهار پایگاه در گامیشان، گنبدکاووس (مرکز دیوار)، شهر کلاله (انتهای دیوار) و تمیشه (ابتدای دیوار) ضروری است. فعالیت های عملیاتی پایگاه گمیشان با اعتباری بالغ بر ۳۰ میلیارد ریال آغاز شده و در فاز صلب است که با افزایش اعتبار می توان از آن بهره برداری کرد.

با توجه به شرایط اقلیمی متفاوت از جمله دشت و جنگل، بیابان، دریا، وجود خلیج ها و تالاب ها، از یک سو، پوشش های مختلف جانوری و گیاهی و تنوع محصولات کشاورزی استان گلستان، وجود اقوام مختلف، آداب و سنن، غذاهای سنتی پرکاربرد و از دیگر توانمندی های مهم این استان برای گردشگری در این زمینه بود که امیدواریم با احیاء و بازسازی این دیوار بزرگ تاریخی، ساخت زیرساخت های مناسب از جمله هتل ها و آپارتمان های بوم گردی نه تنها در جذب گردشگر موفق باشد. این منطقه بر اقتصاد استان، ارتباطات و بسیاری از مناطق دیگر تاثیرگذار است که گردشگری در آن قرار دارد و تحول خوبی را در استان گلستان به وجود خواهد آورد.

انتهای پیام/۸۳۰۲۱